Σχέδιο Δράσης για Εφαρμογή της Πολιτικής των Πράσινων Δημόσιων Συμβάσεων 2007-2009

1. Εισαγωγή

«Πράσινες Δημόσιες Συμβάσεις (ΠΔΣ)»

Ο όρος  Πράσινες Δημόσιες Συμβάσεις (ΠΔΣ) σημαίνει τη συμπερίληψη περιβαλλοντικών παραμέτρων κατά τη σύναψη (δημοσίων) συμβάσεων προμηθειών, υπηρεσιών και έργων από τις αναθέτουσες αρχές, που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των δύο Νόμων περί του Συντονισμού των Διαδικασιών Σύναψης Δημοσίων Συμβάσεων (Ν.11(Ι)/2006 και Ν.12(Ι)/2006), έτσι ώστε να εξασφαλιστεί η συνεχής πρόοδος στην περιβαλλοντική επίδοση, μειώνοντας τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις και διατηρώντας την οικονομική βιωσιμότητα».

Με τη σημαντική αγοραστική δύναμη που διαθέτει ο ευρύτερος δημόσιος τομέας, είναι σε θέση να επιδράσει ως καταλύτης στην ανάπτυξη τεχνολογιών και προϊόντων πιο φιλικών προς το περιβάλλον ενώ, ταυτόχρονα, μπορεί να παραδειγματίσει την κοινωνία. Πολλές, όμως, από τις τεχνολογίες αυτές, είτε βρίσκονται στα σπάργανα είτε αδυνατούν να διαδοθούν στην ευρύτερη αγορά. Κύριοι λόγοι γι’ αυτό είναι, πολλές φορές, το ψηλότερο κόστος που έχουν, σε σχέση με τις παραδοσιακές, όσο και η μη ικανοποιητική ενημέρωση του καταναλωτικού κοινού.

Με σκοπό την εφαρμογή της πολιτικής των ΠΔΣ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κάλεσε τα Κράτη Μέλη να καταρτίσουν, μέχρι το τέλος του 2006 και με χρονικό ορίζοντα διάρκειας τριών χρόνων, Σχέδια Δράσης για προώθηση των Πράσινων Δημόσιων Συμβάσεων. Στα Σχέδια αυτά, τα οποία θα αναθεωρούνται ανά τριετία και στα οποία θα πρέπει να έχει πρόσβαση το κοινό, πρέπει να περιλαμβάνεται εκτίμηση για την υφιστάμενη κατάσταση και να τίθενται φιλόδοξοι στόχοι.

2. Ενέργειες Κυπριακής Δημοκρατίας

Προκειμένου η Κύπρος να μετέχει στην προσπάθεια   προώθησης   των   Πράσινων Δημόσιων Συμβάσεων, το Υπουργικό Συμβούλιο, τον Ιούλιο του 2006, ενέκρινε πρόταση με βάση την οποία συστάθηκε Επιτροπή, υπό την προεδρία της Υπηρεσίας Περιβάλλοντος του Υπουργείου Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος και τη συμμετοχή της Διεύθυνσης Δημόσιων Συμβάσεων, του Υπουργείου Οικονομικών, του Υπουργείου Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού, του Τμήματος Υπηρεσιών Πληροφορικής, του Τμήματος Ηλεκτρομηχανολογικών Υπηρεσιών, του Τμήματος Κρατικών Αγορών και Προμηθειών και του Τμήματος Δημόσιων Έργων, με όρους εντολής να ετοιμάσει το Εθνικό Σχέδιο.

Η Επιτροπή, αφού έλαβε υπόψη τα δεδομένα της κυπριακής αγοράς, τις πρόνοιες της νομοθεσίας για τις δημόσιες συμβάσεις και τη δημοσιονομική πολιτική της Κυβέρνησης, ετοίμασε το Σχέδιο Δράσης, το οποίο το Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε, τον Μάρτιο του 2007.  Το Σχέδιο αυτό είναι το πρώτο βήμα, σε μια εξελικτική διαδικασία, μέσα από την οποία, με την πάροδο του χρόνου, θα βελτιώνεται, θα προσαρμόζεται και θα γίνεται πιο φιλόδοξο.

Μέσα από το Σχέδιο αυτό, επιδιώκεται να δοθούν τα πρώτα μηνύματα στην αγορά για την πρόθεση του Κράτους να προωθήσει την πολιτική αυτή, δίνοντας, ταυτόχρονα, επαρκή χρόνο στον ιδιωτικό τομέα να προετοιμαστεί ώστε να μπορεί να ανταποκριθεί, σε ένα πιο εξελιγμένο και μεγαλόπνοο Σχέδιο.

Οι Αρχές Τοπικής Αυτοδιοίκησης και οι Οργανισμοί Δημόσιου Δικαίου, λόγω του ότι έχουν τις δικές τους διαδικασίες, προϋπολογισμούς κλπ, κρίθηκε ότι το Σχέδιο αυτό, δεν θα μπορούσε να έχει άμεση εφαρμογή και σε αυτούς. Συμπεριλήφθηκαν όμως στο Σχέδιο όλα εκείνα τα μέτρα τα οποία θα ενημερώσουν/ εκπαιδεύσουν και  υποβοηθήσουν τους οργανισμούς αυτούς να ετοιμάσουν, εντός του 2007, το δικό τους Σχέδιο Δράσης.

Με γνώμονα πάντοτε ότι το Σχέδιο αυτό αποτελεί την πρώτη ουσιαστική προσπάθεια ένταξης της περιβαλλοντικής διάστασης στις διαδικασίες των προσφορών και έχοντας υπόψη τους δημοσιονομικούς περιορισμούς, κρίθηκε σκόπιμο όπως τα μέτρα καλύψουν όσο το δυνατό μεγαλύτερο πεδίο αγοράς προϊόντων, παρά να επικεντρωθούν σε συγκεκριμένους μόνο τομείς, δίνοντας με αυτό τον τρόπο τα μηνύματα στην αγορά για την ευρύτητα της πολιτικής.

3. Ενέργειες Συμβουλίου Υδατοπρομήθειας Λευκωσίας

Με βάση το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για προώθηση των Πράσινων Δημόσιων Συμβάσεων, το Συμβούλιο Υδατοπρομήθειας Λευκωσίας ετοίμασε το δικό του Σχέδιο Δράσης της τριετίας 2007  - 2009.

Συνοπτικά, οι τομείς και στόχοι του Σχεδίου είναι οι ακόλουθοι:

(α) Εξοπλισμός Γραφείου και Προμήθειες

Ο τομέας αυτός συμπεριλαμβάνει τις αγορές φωτοτυπικών μηχανών, συσκευών φαξ, ανακυκλωμένου χαρτιού, μηχανογραφικού εξοπλισμού (ηλεκτρονικούς υπολογιστές, εκτυπωτές κλπ), μελάνια εκτυπωτών, φακέλους, πέννες, μολύβια, μπαταρίες, σακούλια σκυβάλων και ψηφιακούς δίσκους.
Οι στόχοι που επιδιώκεται να επιτευχθούν με την αγορά οικολογικότερων προϊόντων που εμπίπτουν στις πιο πάνω κατηγορίες, είναι η εξοικονόμηση ενέργειας, η εξοικονόμηση χαρτιού, η αγορά εξοπλισμού που περιέχει λιγότερες επικίνδυνες ουσίες, η ανακύκλωση, η αγορά προϊόντων κατασκευασμένα από ανακυκλωμένα υλικά και η μείωση των υλικών συσκευασίας.

Δεν αναμένεται οποιαδήποτε σημαντική αύξηση των εξόδων.

(β) Ηλεκτρικές Συσκευές και Προϊόντα

Στον τομέα αυτό εμπίπτει η αγορά οικονομικών λαμπτήρων, χρήση φωτοβολταϊκών για το φωτισμό, αγορά λιγότερου ενεργοβόρου ηλεκτρικού εξοπλισμού (ψυγεία, κλιματιστικά κλπ), χρήση ηλιακής ενέργειας για τη θέρμανση κτιρίων, τοποθέτηση αισθητήρων φωτός/κίνησης σε χώρους κτιρίων που δεν απαιτείται συνεχής φωτισμός.

Οι πιο πάνω δράσεις αποσκοπούν κυρίως στην εξοικονόμηση ενέργειας, τη χρήση φιλικότερων προς το περιβάλλον μορφών ενέργειας όπως το φυσικό αέριο και τη χρήση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας όπως η ηλιακή.

(γ) Καθαριστικά και είδη υγιεινής

Με στόχο την χρήση καθαριστικών και ειδών υγιεινής που ρυπαίνουν λιγότερο το περιβάλλον, τα οποία περιέχουν λιγότερες επικίνδυνες ουσίες κλπ, το Σχέδιο προβλέπει την αγορά οικολογικότε¬ρων καθαριστικών και ανακυκλωμένου χαρτιού τουαλέτας.

Δεν αναμένεται οποιαδήποτε αύξηση των εξόδων του ΣΥΛ για τα συγκεκριμένα είδη.

(δ) Εξοικονόμηση νερού

Τα μέτρα από την εξοικονόμηση νερού θεωρούνται από τα σημαντικότερα του Σχεδίου Δράσης. Τα μέτρα αυτά διαλαμβάνουν τη χρήση βρυσών και εξαρτημάτων εξοικονόμησης νερού.

(ε) Ανακαίνιση κτιρίων

Οι οποιεσδήποτε επιπρόσθετες εργασίες ανακαίνισης των κτιρίων θα είναι περιορισμένης έκτασης.  Το Σχέδιο Δράσης περιλαμβάνει τη χρήση φιλικότερων προς το περιβάλλον μπογιών.

(στ) Οχήματα

Το ΣΥΛ κατά την ετοιμασία προδιαγραφών για την αγορά οχημάτων θα λαμβάνει υπόψη τα χαρακτηριστικά τους, τόσο σε κατανάλωση καυσίμων  όσο   και   εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα. Επίσης θα μελετηθεί το ενδεχόμενο αγοράς υβριδικού οχήματος με σκοπό την αξιολόγησή του τόσο από πλευράς λειτουργίας όσο και από πλευράς συντήρησης.

4. Εκπαίδευση προσωπικού

Η επιτυχία των πιο πάνω μέτρων είναι ταυτισμένη με την εκπαίδευση του προσωπικού που συντάσσει προδιαγραφές για την αγορά των προϊόντων και την έγκαιρη ενημέρωση του ιδιωτικού τομέα που θα προσφέρει τα προϊόντα αυτά.  Αναμένεται ότι η Διεύθυνση Δημοσίων Συμβάσεων και η Υπηρεσία Περιβάλλοντος θα ενημερώνουν και θα καθοδηγούν τις αναθέτουσες αρχές ιδιαίτερα στους Οργανισμούς εκείνους που λόγω του μεγέθους τους θα είναι αδύνατο το προσωπικό να παρακολουθεί την εξέλιξη της τεχνολογίας.  Σίγουρα σημαντικό ρόλο θα διαδραματίσει η αλληλοενημέρωση.